„Wszystko to jednak nie wyjaśnia w pełni dezorientacji i słabości ówczesnych kierowników polityki zagranicznej Rzeczypospolitej, którzy zbyt łatwo dali się zepchnąć do defensywy i zbyt prędko zrezygnowali z obrony swojego stanowiska, mimo że zdawali sobie sprawę z niesłychanej wagi decyzji, która miała zapaść w wyniku tej dyskusji.
Charakterystycznym aspektem całej debaty sejmowej w dniu 6 września jest fakt, że stronnictwo patriotyczne ustępowało krok po kroku ze swoich pozycji pod presją nielicznej, choć aktywnej grupy opozycyjnych demagogów, ani razu nie próbując rozstrzygnąć sporu przez głosowanie. Największa odpowiedzialność za tę tragiczną w skutkach ustępliwość obciąża Ignacego Potockiego, który pod koniec debaty najwyraźniej skapitulował w obliczu zaciekłego nacisku opozycjonistów i chwiejnej postawy znacznej części swoich zdezorientowanych zwolenników, odradzając nawet królowi ujawnienie przy drzwiach zamkniętych [semotis arbitris) istotnych motywów politycznych, skłaniających go do odstąpienia Gdańska dworowi pruskiemu, na co Stanisław August w rzadkim u siebie przypływie desperacji w końcu się zdecydował69. Wydaje się, że przy bardziej zdecydowanej i solidarnej postawie króla i marszałka litewskiego wnioski opozycji mogły być tego dnia odrzucone jeżeli nie w jawnym, to przynajmniej w tajnym głosowaniu; a zresztą negatywny wynik głosowania nie byłby w niczym gorszy od przyjęcia wniosku Świętosławskiego bez wotowania, a więc jednomyślnie, na co sejm w końcu przystał.“(9)